پایگاه اطلاع رسانی استاد غلامحسین خالقی
آیه ی شریفه : اِهدِنا الصِّراطَ المُستَقیمَ : ما را به راه مستقیم و راست هذایت فرما
احادیث :
۱) فِی تَفسیرِ عَلِیِّ بنِ اِبراهیمَ فِی المُوَثَّقِ عَن اَبی عَبدِ اللهِ عَلَیهِ السَّلامُ ، اِهدِنا الصِّراطَ المُستَقیمَ ، قالَ : اَلطَّریقَ وَ مَعرِفَهَ الاِمامِ .
در تفسیر علی بن ابراهیم به سندِ مورد اعتمادی از ابی عبدالله امام صادق ( ع ) نقل شده است که امام در تفسیر آیه ی اهدنا الصّراط المستقیم فرموده اند : صراط یعنی راه ومعرفت امام (پس معنا چنین می شود ما را به راه شناخت امام هدایت کن )
۲) و نیز در همان تفسیر از امام صادق ( ع ) نقل شده است : وَاللهِ نَحنُ الصِّراطُ المستَقِیمُ یعنی به خدا قسم ما صراط مستقیم می باشیم .
شرح :
صراط مستقیم ، راه شناخت امام است بنابراین وقتی راهِ شناخت ، صراط مستقیم باشد ، به طریق اولی خودشان صراط مستقیمند ، خصوصاً شناخت همانند نوری است که واقع را به ما نشان می دهد.
بنا براین امام مهدی صراط مستقیم است و شناخت آن بزرگوار نیز خود صراط مستقیم است ، پس نمازگزار می تواند و بلکه باید شناخت از آن حضرت را در نمازش از خدای خود مطالبه کند و ان شاء الله باید این دعا مقرون با عمل و جستجوی علمی و تفکّرِ دینی باشد.
جلوه ای دیگر از اهدنا الصّراط المستقیم :
جلوه ای دیگر از اهدنا الصّراط المستفیم مربوط به عصرِ غیبت حضرت ولی عصر میباشد که خواسته ی آن حضرت از خداوند این است که بسوی صراط مستقیم یعنی ظهور هدایتش کند و شیعه ی آن حضرت از خداوند درخواستِ هموار شدنِ راه بسویِ عصرِ ظهور را می نماید و از خدا می خواهیم در حال نماز، انقطاعِ بسوی خدا داشته باشیم چنانچه آن حضرت در نماز خود منقطع بسوی خداست که با انشاءِ این جمله ( اهدنا الصّراط المستقیم ) از خدای خود ظهور حضرت را درخواست نماییم ، زیرا عصر ظهور راه نهاییِ آنهایی است که خدای بزرگ نعمت را بر آنها تمام کرده است ( صراط الّذین انعمت علیهم ) چون صاحبان چنین نعمتی آرزویِ تحقق همه ی دینِ خدا در عرصه ی زندگی انسان را دارند و این امر بدون ظهور حضرت مهدی ( عج ) ممکن نیست .
یَعبُدُونَنِی لا یُشرِکُونَ بِی شیئاً ( سوره توبه ) همه مرا پرستش کنند و چیزی را شریک من قرار ندهند.
باز نویسی سخن در قالبی دیگر
باز سخن ازتو وحشمت توست یامهدی
آیه ی شریفه : اِهدِنا الصِّراطَ المُستَقِیمَ ، صِراطَ الَّذینَ اَنعَمتَ عَلَیهِم غَیرِالمَغضُوبِ عَلَیهِم وَ لاالضّالّینَ
خدایا ما را به صرطِ مستقیمِ بندگیت و اینکه تنها از تو یاری جوییم و تنها تو را کمک کننده ی خود قرار دهیم ، هدایت کن . راه کسانی که بر آنها نعمت را تمام کردی ( یعنی به آنان شناساندی که راه بندگی و استعانت از خودت چیست ) .
احادیث :
۱) از امام صادق علیه السلام در تفسیر صراط اینچنین به ما رسیده است : هُوَ الطَّرِیقُ اِلَی مَعرِفَهِ اللهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ هُما صِراطانِ : صِراطٌ فِی الدّنیا وَ صِراطٌ فِی الآخِرَهِ ، فَاَمّا الصِّراطُ فِی الدُّنیا فَهُوَ الاِمامُ المُفتَرَضُ الطّاعَهُ ، مَن عَرَفَهُ فِی الدُّنیا وَ اقتَدَی بِهُداهُ مَرَّ عَلَی الصّراطِ الّذی هُوَ جَسرُ جَهَنَّمَ فِی الآخِرَهِ وَ مَن لَم یَعرِفهُ فِی الدُّنیا زَلَّت قَدَمُهُ عَن الصّراطِ فِی الآخِرَهِ فَتُردَی فِی نارِ جَهَنَّمَ ( تفسیر نورالثّقلین ج ۱ ص ۲۱ ) : صراط آن راه بسوی شناختِ خدای عزّ و جلّ است و آن دو صراط است ، صراطی ( پُلی ) در دنیاست و صراطی در آخرت است ، امّا صراط در دنیا همان امام است که پیروی از او واجب است ، هر که او را در دنیا بشناسد و به هدایتش اقتدا کند بر صراطی که پُل بر جهنّم در آخرت است مرور خواهد نمود و هر که او را در دنیا نشناسد قدمش از صراط می لغزد و سپس در آتش جهنّم سقوط می کند .
۲ ) امیر مومنان صلوات الله علیهدر نهج البلاغه خطبه ی ۹۷ می فرماید :
«أنظروااهل بیتِ نبیّکم؛فالزموا سمتهم؛واتّبعواأثرهم؛فلن یُخرِجُوکم من هدًی؛ ولن یُعیدوکم فی ردًی؛فإن لبدوا فالبدُوا وإن نهضوا فانهضوا ولاتسبقوهم فتضلّوا ولاتتَأخّرواعنهم فتهلکوا.»
نگاه کنید به اهل بیت پیامبرتان ، سپس در سمت و جهتِ آنان دائماً حرکت کنید و اثر آنان را ( ردّ پایشان ) پیروی کنید که آنان هرگز شما را از هدایت بیرون نمی آورند و به هلاکت نمی اندازند ، پس اگر جایی خیمه برپا نمودند شما نیز خیمه برپا کنید و اگر برخاستند و کوچ نمودند شما نیز برخاسته و کوچ نمایید و بر آنان پیشی نگیرید که گمراه خواهید شد و از آنان عقب نیفتید که به هلاکت خواهید رسید .
شرح و توضیح :
این دو آیه ی قرآن ( در سوره ی حمد ) گویای این است که خداوند عدّه ای از بندگانش را واقف و محیط بر صراط مستقیم گردانیده است و آنان به حقیقت توحید رسیده اند و هرگونه عملِ تواَم با شرک را می دانند و خود عامل به آن چیزی هستند که می دانند و در یک کلمه اینکه وجودشان توحیدِ محض است و این سوال مطرح است که ایشان چه کسانیند ؟ در جواب باید گفت که خداوند خود ، آنها را معرّفی کرده است آنجا که میفرماید :
« ومن یُطِع اللّه ورسوله فَاولئِکَ مَعَ الّذِینَ اَنعَمَ اللهُ عَلَیهِم مِنَ النَّبِیینَ وَ الصِّدّیقینَ وَ الشُّهَداءِ وَ الصّالِحِینَ وَ حَسُنَ اولئِکَ رَفِیقاً ( سوره نساء آیه ۶۹ )
هر که از خدا و رسول خدا اطاعت نماید پس آنان با کسانی که خدای بزرگ نعمت را بر آنها تمام نموده است معیّت یافته و آنها عبارتند از پیامبران و صِدّیقان و شهداء و صالحان . پیامبران الهی از آنجایی که از وحی برخوردارند به حقیقت بندگی و عبودیّت رسیده اند و به سبب عصمتشان هیچگونه تخلّفی در تلقّی وحی و در ابلاغ آن و در عملکرد ندارند و اصحاب صزاط مستقیم و بلکه اصحاب صراط سویّ هستند . و صدّیقان به حدّی نورِ بصیرت در عملشان قوی است که ظاهرشان با باطنشان که فطرتِ توحیدی است سازگار است و ظاهرشان با باطنشان موافق است و باطنشان در ظاهرشان ظهور یافته است و از آنحایی که ظهور باطن در این جماعت به یک مرتبه نیست ، آنها نیز در یک مرتبه نمی باشند ، مثلاً حضرتِ فاطمه زهرا صدّیقه است و حضرتِ مریم نیز صدّیقه ، ولی فاطمه ی زهرا سلام الله علیها صدّیقه ی کبری است .آری یوسف صِدّیق است ومولی امیر المؤمنین نیز صدیق اما اکبر صِدّیق فی العالم
{السلام علی الصّدیق الکبر والفاروق الاعظم الذی فرّق اللّه به بین الحقّ والباطل والکفر والإیمان والشّرک والتوحید لیهلک من هلک عن بیّنه ویحیی من حیّ عن بیّنه}